şanlıurfa tarihi yerler

Peygamberler şehri, antik kentlerle çevrili tarih kokan şehrimiz Şanlıurfa’nın tarihi yerleri sizlerle.

Binlerce yıldır kuşaktan kuşağa tarihe adını altın harflerle yazdırmış imparatorluklara ve liderlere ev sahipliği yapan Mezopotamya’nın beşiği Şanlıurfa, dünya listelerinde yerini alan tarihi miraslara ev sahipliği yapıyor. Fırat Nehri’nin kenarında yer alan antik kentlerinden, önemli tarihi camilerine kadar listelediğimiz Şanlıurfa tarihi yerler listemizi, keyifle okumanızı dileriz.

# Şanlıurfa Tarihi Yerler

Antik Kentler

1. Soğmatar Antik Kenti

soğmatar antik kenti

Şanlıurfa tarihi yerler yazımıza şehrin önemli antik kentlerinden biriyle başlıyoruz. Harran’a 53 km mesafede yer alan Soğmatar Antik Kenti, Şuayb Antik Kenti’ne oldukça yakın bir bölgede yer alıyor. Tarihin tozlu sayfalarına yolculuk yaptığımızda, Soğmatar ile ilgili öğrendiğimiz en önemli bilgi ise M.S 2.Yüzyılda Pagan dini için oldukça önemli kutsal alan olarak kabul edildiği oluyor.

Paganların kutsal ayin mabedine ev sahipliği yapan antik kentte, gezegenleri temsil eden 7 dairesel tapınak kalıntısı da hala ayakta. Tektek dağlarının eteğinde yer alan Soğmatar Antik Kenti’ne geldiğinizde, antik Soğmatar Kalesi ile, binlerce yıldır zamana meydan okuyan Pognon Mağarası’nı ziyaret etmeyi unutmayın.

Not: Şanlıurfa’da yer alan antik kentleri, kendi özel aracınızla ziyaret etmeniz hem günün verimliliği hem de, seyahatin konforu açısından daha verimli olacaktır. Yollarda giderken etrafta göreceğiniz şeyler için durup keşfe çıkmak, gezinizi daha da keyifli hale getirebilir. 

2. Şuayb Antik Kenti

şuayb antik kenti

Şanlıurfa tarihi yerler listemizde yerini alan ikinci antik kent ise, şehrin en önemli tarihi konumlarından biri olan Şuayb Antik Kenti. Harran ilçe merkezine 38 km mesafede yer alan antik kent, Genç Roma Dönem’ine ait olduğu düşünülüyor. M.S 4. Yüzyıldan günümüze kadar ulaşabilen tarihi yapı, tamamen ayakta kalamasa da tarihi dokusunu hissedebileceğimiz güzellikleri bize yansıtabiliyor.

Güneydoğu’nun Efes’i olarak da anılan Şuayb Antik Kenti’nin bu ismi almasının nedeni ise, Şuayb Peygamberin bir dönem burada yer alan mağarayı ibadet yeri olarak kullanmasından kaynaklanıyor. Günümüzde hala Şuayb Peygamber adına ziyaret edilen antik kenti, Şanlıurfa gezinizde mutlaka ziyaret etmelisiniz.

3. Gürcütepe Höyüğü

gürcütepe höyüğü

Şanlıurfa tarihi yerler listemizde yerini alan bir diğer nokta da, ne yazık ki günümüzde çok fazla kıymeti bilinmemiş oldukça önemli bir höyük. Neolitik Çağ’dan, Bizans dönemine kadar pek çok dönemin kalıntılarının ve mezarlarının yer aldığı höyük alanı, Şanlıurfa şehir merkezine 4 km uzaklıkta yer alıyor. Ancak ne yazık ki 1997 yılında tamamlanan kazı çalışmaları sonrasında yakın bir dönemde, defalarca uyarı yapılmasına rağmen höyüğün üzerine çevre yolu inşa edilmiş.

Ne yazık ki höyüğün bulunduğu alanda çok fazla bir şey göremiyorsunuz, ancak höyüğün bulunduğu alandan çıkan tarihi eserler görmek isterseniz, Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi’ni ziyaret etmeniz gerekiyor.

4. Göbekli Tepe

göbekli tepe

Şanlıurfa’nın tarihi, ülkemizin en önemli tarihi değerlerinden biri olarak karşımıza çıkıyor. Binlerce yıllık medeniyetlerin ve dinlerin beşiği haline gelen Urfa’nın, tarihi kalıntıları ve höyüğü de haliyle bir o kadar önemli oluyor. Mezopotamya’nın beşiğinden bahsederken, Şanlıurfa’nın Örencik ilçesindeki dünyaca ünlü Göbeklitepe Höyüğü’nden bahsetmemek olmaz. 12 bin yıl öncesine dayanan tarihi ile dünyanın en eski tapınağı olarak kabul edilen Göbeklitepe, kazı çalışmalarının halen devam ettiği, sırlarla dolu oldukça ilgi çekici bir nokta.

Unesco Dünya Mirasları Listesi’nde 2018 yılından beri yer bulan höyüğün, Mısır’da yer alan Piramitler’den daha eski olduğu öne sürülüyor. Neolotik Çağ yaşamının izlerini sürebileceğimiz, tapınak ve yaşam alanlarına ev sahipliği yapan höyük, şehir merkezine 18 km kadar yakın bir mesafede bulunuyor. Şehir merkezinden kalkan 100 numaralı şehir otobüsüne binerek kolayca ulaşabileceğiniz höyüğe, dilerseniz kendi özel aracınızla da gidebilirsiniz.

Adres: Örencik, 63290 Haliliye/Şanlıurfa
Ziyaret Saatleri: 1 Nisan-31 Ekim: 08:00-19:00, 31 Ekim-1 Nisan: 08:00-17:00
Giriş Ücreti: 36₺

Diğer Tarihi Yerler

5. Harran Evleri

harran evleri

Şanlıurfa tarihi yerler listemize, şehrin en önemli ve turistik gezi noktalarından biriyle devam ediyoruz. Oldukça ilgi çekici mimari yapıya sahip olan Harran Evleri, Türkiye’nin dışında yabancı turistlerin de ilgisini oldukça yoğun bir şekilde çekiyor. M.Ö 6. Yüzyıldan beri ayakta kalan tarihi Harran Evleri, pek çok bakım ve onarımdan geçmiş olsa da, mimari görüntülerinden herhangi bir özellik kaybetmemiş.

Emevilerin, son dönemlerinde başkent olarak kullandığı Harran, sadece kilden yapılan Urfa’nın sıcak iklimine uygun evlerle donatılmış. Yapısıyla İtalya’da yapılan Trulli Evleri’nin de yapılmasına ilham kaynağı olan Harran Evleri, Şanlıurfa şehir merkezine sadece yarım saatlik bir mesafede yer alıyor.

Not: Harran Evleri ilginizi çektiyse, Şanlıurfa gezimiz sırasında kaleme aldığımız Harran Evleri yazımızı da okuyabilirsiniz. 

6. Deyr Yakup Manastırı

deyr yakup manastırı

Şanlıurfa şehir merkezine 10 km kadar yakın bir mesafede yer alan Der Yakup Manastırı’nın, günümüze kadar oldukça tahrip olmuş olsa da, bazı parçaları hala ayakta duruyor. Hz. İbrahim Peygamber’in savaştığı, dönemin kralı olan Nemrut’un kaldığı yerlerden biri olan Der Yakup Manastırı, ”Cin Değirmeni” ya da ”Nemrut’un Tahtı” isimleriyle de anılıyor. Manastırın bulunduğu alanda bir de, M.Ö 1. Yüzyıla ait bir anıt mezar yer alıyor.

Dönemin liderinin ve ailesinin bulunduğu anıt mezarı ve Der Yakup Manastırı’nın kalıntılarını görmek isterseniz, Eyüp Nebi Mahallesi’nden yukarıya doğru tırmanmanız gerekiyor. Tırmanmanız dedik evet, çünkü belli bir noktadan sonra arabayla ilerleyemiyorsunuz. Oldukça dik bir yamacı çıkacağınız için de elinizde ağır şeyler olmamasına dikkat edin.

7. Bazda Mağaraları

bazda mağaraları

Şanlıurfa’nın Harran ilçesinde yer alan tarihi Bazda Mağaraları, herhangi bir kitabesi bulunmadığı için tam olarak hangi tarihten itibaren var olduğu bilinmeyen yapı. Ancak uzun yıllar taş ocağı olarak kullanılan, içerisinde Emeviler’in tarihi camisinden, anlaşıldığı üzere 2 bin yıllık tarihe dayandığı düşünülüyor.

Roma Dönemi’nde yapılmış olabileceği ihtimali üzerinde durulan Bazda Mağaraları, aslında zamanında yaşamın olduğu şehir kompleksi olarak da kullanılmış. 12. ve 13. Yüzyıllarda taş ocağı olarak işletilen mağaralar, günümüzde harabe görüntüsüne sahip olsa da, yakın zamanda artan popülaritesi nedeniyle, restore aşamasına alınması düşünülüyor.

Not: Bazda Mağaraları’nı ziyaret etmek istediğinizde, özellikle içinden geçeceğiniz köyde yer alan az nüfuslu köy halkıyla sohbet etmeyi unutmayın. Köyün çocuklarının hevesli bir şekilde yaptıkları gönüllü rehberlik, unutamayacağınız anıların arasına girebilir. 

8. Han El Barur Kervansarayı

han el barur kervansarayı

Şanlıurfa tarihi yerler listemizde yer alan bir diğer önemli tarihi yer ise, Şanlıurfa’nın ilçesi Harran’a 20 km mesafede yer alan Han El Bar-ur Kervansaray’ı. Göktaş Köyü sınırları içerisinde yer alan tarihi kervansaray, Tektek Dağları’nın eteğinde yer alıyor.Kitabesinde yer alan bilgiye göre el-Hac Hüsameddin Ali Bey’in isteği üzerine 1228 yılında inşa edilmiş.

1993 yılında restorasyon sürecinden geçirilerek ziyarete uygun hale gelen kervansaray, Anadolu Selçuklu devletinin mimari özelliklerini taşıyor. Eskiden uzun seneler boyunca keçi ahırı olarak kullanılan kervansarayı, Şanlıurfa gezi listenize siz de mutlaka eklemelisiniz.

9. Şanlıurfa Kalesi

şanlıurfa kalesi

Şanlıurfa’ya geldiğinizde şehir merkezinde ilk dikkatinizi çekecek yapılardan birisi de, şehrin en önemli tarihi simgelerinden biri olan Şanlıurfa Kalesi olacaktır. Şehirlerin en değerli tarihi eserlerinden biri olan kaleler, şüphesiz ki binlerce yıldır pek çok savaşa ve ölüme tanıklık etmiş oluyor. Abbasiler’in şehirde hüküm sürdüğü dönem olan 8. Yüzyılda inşa edilen kale, Romalılar tarafından da kullanılmış.

Kalenin bulunduğu alan oldukça dik bir yamaçta yer aldığı için, kalenin etrafına çıkmanız tehlikeli sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle kalenin sadece içini gezmenizi, dik olan bölgelere çıkmamanızı tavsiye ederiz.

Adres: Yusufpaşa, Ptt, 5. Cd., 63100 Eyyübiye/Şanlıurfa
Ziyaret Saatleri: Yaz Dönemi: 08:00-19:00, Kış Dönemi: 08:00-17:00
Giriş Ücreti: 5₺ (Müzekart geçerli)

Camiler

10. Şanlıurfa Ulu Cami

şanlıurfa ulu cami

Bir şehrin tarihi dokusunu ve geçmişini en güzel özetleyen mimari yapılardan biri de camilerdir. Yapıldığı dönemin ve devletlerin mimari özelliklerini yansıtan camiler, kutsal ibadet noktaları olmaları dışında, oldukça değerli tarihi eserler olarak kabul ediliyor. Yapım tarihi net olarak bilinmeyen eski bir kilise kalıntısının üzerine yeniden inşa edilen Şanlıurfa Ulu Camisi, 1170 yılında inşa edilmiş. 1600 yıllarda yeniden onarım sürecine giren cami, bugün ki görüntüsünü alabilmiş.

Şehir merkezinde yer alan tarihi cami, oldukça geniş bir avluya sahip. Avlusunun içerisinde kedilerin dolaştığı, bol ağaçların olduğu caminin avlusunda bir de mezarlık bölümü yer alıyor. Gerek mimari güzelliği için, gerek ibadet için ziyaret edebileceğiniz camiyi, gezi listenize ekleyebilirsiniz.

11. Selehaddin Eyyübi Cami

selehaddin eyyubi cami

Şanlıurfa’nın şehir merkezinde yer alan Vali Fuat Bey Caddesi’ndeki tarihi Selahaddin Eyyubi Camisi, aslında M.S 457 yılında kilise olarak inşa edilmiş ve uzun yıllar Piskopos Nona ile hizmet vermiş. Kilisenin üzerine 1800’lü yıllarda inşa edilen cami, son olarak 1993 yılında restore edilerek ibadete açılmış. İbadet salonunda yer alan geniş camları ile oldukça güneş alan cami, kabartma figürleriyle de oldukça dikkat çekiyor.

12. Hal-ül Rahman Cami

halil-ür rahman cami

Şanlıurfa tarihi yerler listemizin son sırasında yer alan tarihi önemli bir diğer cami ise, Balıklı Göl’ün yakınında yer alan Halil-ür Rahman Camisi. Urfa halkı arasında Döşeme Cami adıyla da bilinen tarihi yapı aslında Rahip Urbisyus’ın isteği üzerine, Hz. İsa’nın annesi Meryem’in adına 504 yılında inşa ettirilen tarihi bir kilise.

Abbasiler döneminde camiye dönüştürülen yapı, 1200’lü yıllarda Selehaddin Eyyübi’nin yeğeni tarafından ve 1500’lü yıllarda da Kanuni Sultan Süleyman tarafından restore edilmiş. Son olarak 1810 yılında geniş bir restore sürecine giren cami, günümüze kadar tamamen sağlam bir biçimde ulaşabilmiş. Oldukça geniş bir avluya sahip olan camiyi Şanlıurfa gezinizde ziyaret etmeyi unutmayın.

pin Sizler için hazırladığımız Şanlıurfa tarihi yerler listemiz burada sona eriyor. Listemizi beğendiyseniz ve eklemek istediğiniz başka tarihi yerler var ise, aşağıdaki yorumlar kısmından yazarak bizimle paylaşabilir, gelişmemize katkıda bulunabilirsiniz. 🙂 

DÜŞÜNCELERİNİZİ BİZİMLE PAYLAŞIN, YORUM YAZIN!

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.